Anasayfa / Sami (Kabak Tatlısı Tadında) / Orta VietNam 6 Şubat 2018

Orta VietNam 6 Şubat 2018

?
6 Şubat 2018 Salı
Hue – Thanh Toan
Orta Viet Nam
Emin Sami Arısoy
?
Otelimiz Beaulieu Boutique’in bulunduğu Pham Ngu Lao Sokağı’nın bir ucuna tünemiş olan barlar sokağı, yeni bir güne yorgun, ama gece boyunca ağırladığı uğrakçılarına, karanlıklara gizlenmiş coşkulu zevkler sunmanın mutluluğuyla uyanıyor.
   Hue gözlerini yeni bir güne açıyor. Pham Ngu Lao’nun kaldırımları, gecenin sırlarını unutmaya yeminli bir suskunlukla, kendini sonu gelmez bir motosikletler dinletisinin kollarına bırakıyor.
?
   Viet Nam, biraz da motosiklet ve bisikletler demek. Milyonlarca iki tekerlekten oluşan on binlerce motosiklet sürüsü, her Viet Nam sabahının alacakaranlığında, kentlerin, kırların damarlarında yüzmeye başlıyor. Bu, Kuzey Viet Nam’da, tek partili düzenin, Komünist Parti’nin, kızıl bayrağını sarı tek bir yıldızın süslediği Viet Nam’ın başkenti Ha Noi’de, kuzeyin kırlarında da böyleydi, Orta Viet Nam’da, imparatorluk döneminin başkenti Hue’de de böyle, yarın Da Nang’ta, Hoi An’da, daha sonra Güney Viet Nam’da, Sai Gon’da; Ho Chi Minh’te de böyle olacak. Motosiklet sürüleri öylesine çok, öylesine yoğun ki, Viet Nam’da başka sürülere, örneğin, azgın beyaz eşya bayisi, televizyon toptancısı, kereste satıcısı sürülerine yer yok; belki de bu nedenle, onlar iş toplantıları için, Thai Lan’a, Bangkok’a, Puket’e, Pataya’ya akıyor…
   Viet Namlı için yaşam, çoğunluklapirinç tarlaları ya da yol kenarlarında satıcılıkla geçmiyorsa motosiklet üstünde geçiyor. Kentlerde, kırlarda kadınlar da erkekler kadar motosiklet kullanıyor. Burada motosiklet çok amaçlı bir yaşam aracı. Akla gelebilecek, gelemeyecek her şey motosikletle taşınıyor. Bambu ağacı kabuğundan örülmüş sepetlere tıkıştırılmış kümes hayvanları, ayakları bağlanmış domuzlar, sürücünün önüne oturup çevreyi seyreden köpekler, dev boyutlarda iş makinesi lastikleri, bir eş ve üç çocuktan oluşan bütün bir aile, pazardan alınmış meyve ve sebze torbaları, hindistancevizi çuvalları, birkaç gün sonra girilecek olan köpek yılı kutlaması hazırlığının bir parçası olarak meyveleri üstünde limon ağaçları… Viet Nam’da motosiklet yaşamın öylesine parçası ki, geceleri eve alınıp, üstü örtülerek önüne yiyecek bir şeyler bırakılırsa da şaşırmamak gerek… Buda heykelciklerinin önüne kavun, karpuz, mango, ananas bırakan Viet Namlı bunu neden yapmasın ki…
?
   Otelimizdeki kahvaltıdan sonra hemen yola çıkacağız bugün. Viet Nam’da her yıldızdan oteller tertemiz, çalışanlar güleryüzlü, konuşurken incinmenizden korkuyorlar neredeyse, odanıza girerken ayakkabılarını çıkarıyorlar. Kimi işyerlerinde, mağazalarda da kimi Viet Namlılar girişte ayakkabı çıkarıp kapıda hazır olan terliklerden giyiyor…
   Güne kahvaltıda siyah ve yeşil çay, kahve, meyve suları, peynir, domates, salatalık, karpuz, muz, mango, ejderha meyvesi (dragon fruit), tutku meyvesi (passion fruit), ekmek ve omlet “bohçası” yiyip içerek başlayabilirsiniz Viet Nam otellerinde. Omlet istediğinizde, yumurta pişirilip, üzerine isteğe göre, “pişirilmiş” bol soğan, domates, doğranmış biber, her türlü yeşillik, isterseniz salam türü bir şeyler konularak, yumurta “hamuru” “bohçalanıveriyor”.
?
   Yola çıkıyoruz…
   Ha Noi’de uçağımızı 15-16 derecede uğurlayan hava, bu sabah bizi Hue’de 17-18 derecede selamlıyor, yarın da biraz daha güneyde Hoi An’da 21-22 derecede el sıkışacağız.
   Otobüsümüz kızıl, sarı ve yeşilden oluşan bir renk şöleninde kanat çırpıyor. Bu renklere, yarın daha güneye, Da Nang’a doğru yol alırken, doğuda Bien Dong’un, Güney Çin Denizi’nin boz bulanık mavisi de eklenecek.
    Hue’nin 10 km kadar uzağındaki Thanh Toan’a doğru yol alıyoruz.
    Geçtiğimiz ve geçeceğimiz her yer, ağırlıkla kızıl ve sarı çiçekler, bayraklar, yazılarla süslü bu sıralar Viet Nam’da. Çünkü köpek yılına çok az kaldı.
   Viet Nam bayrağı, rengini, şansı simgeleyen kızıl ve bolluğu simgeleyen sarıdan almış. Şansı, önce Viet Nam’in iliğini emen imparatorluk soyu Nguyenler, sonra onların ellerinde oyuncak olduğu Fransa kapmış, böylece bolluk da onların olmuş… Viet Namlılara, yüzlerce yıla yayılan bir çeşit “kölelik düzeni”, çıplak ayaklar, boş karınlar, açlık, uçsuz bucaksız yeşillikler ve bayrağın kızıl ve sarı renkleri kalmış…
   Yol boyunca her yer yemyeşil. Bundan sonra da hep böyle olacak. Pirinç tarlaları, Ha Noi’de, Mai Chau’da, kuzeyin bütün kırlarında, sığ gölcükler olarak el sallamıştı bize, ama Orta Viet Nam’da, burada artık yeşerdiler. Burası kuzey değil artık, güneyin başlangıcı. Dün  Kuzey Viet Nam’dan bir sonbahar gününde ayrılmıştık, bugün Orta Viet Nam kırlarında yaz başlangıcı bir gündeyiz.
   Thanh Toan da Viet Nam kırlarının bir özeti. Yeşillikler ortasında, yoksulluk, küçük insanların, küçücük kadınların günü tok geçirebilmek için uğraşıp didinmesi, durgun bir akarsu yatağı durumunu almış köy deresinin üstüne, varsıl bir aileye gelin giden, ama çocuksuz kalan köyün güzel kızı tarafından yaptırılan güzelim Thanh Toan Köprüsü’ne inat, bir “yüz yıllık yalnızlık”.
   Köprünün eteğindeki Thanh Toan kadınlar pazarı, Viet Nam kırlarının, tarihinin, daha derin ve suskun bir özeti sanki… Burada bütün satıcılar kadın. Her yaştan, yaşamını kadınlık, analık ve boğaz tokluğuna “kölelik” ekseninde tüketmiş ve tüketmekte olan, bakışlarına yüzlerce yılın sabrı, acısı, beklentisi, umudu, yıkılışı, görmüş geçirmişliği karmakarışıkca sinmiş, bakımsız, bezgin, soluk benizli, kimisi çırılçıplak ayaklı her yaştan kadın, donuk bakışları, pörsümüş sesleri, kararmış ve kırış kırış tenleri, bedenlerini örten eski püskü elbiseleri ve yaşlı elleriyle, balık ayıklıyor, fasulye tartıyor, şekerkamışı doğruyor, bebek emziriyor, tavuk parçalıyor, hindistancevizi deliyor, işkembe ayırıyor, et pişiriyor, birbirinin başındaki bitleri “kırıyor”, saplardan sepet örüyor, birkaç Dong daha edinebilmek için, daha birçok uğraşın içinde çırpınıyor bu pazarda…
   Gezginler, erkek gezginler, kadın gezginler, burada yazılanların yazarı da aralarında olmak üzere, bir soluk alma süresi kadar olsun durup düşünememişliğin aceleci boş bulunuşu ve anlık arzusuyla, insanlığın, dünya kadınlığının bu dibe vuran utancını fotoğraf makinelerine aktarmak, bir ânı bile kaçırmamak için neredeyse yarışıyor. Bir ABD Doları’nın 22.500 Viet Nam Dong’una eşdeğer olduğu bu coğrafyada, gezgin toplulukları, bu kadın satıcılarla yirmi, otuz Dong için pazarlık ediyor…
   Thanh Toan’dan ayrılıyoruz. Yolumuzun üstünde Nguyen imparatorluk soyunun 13 imparatorundan 12. ve Fransa’ya götürülerek yetiştirilip Fransızlaştırılan sonuncusunun görkemli Minh Mang ve Khai Dinh anıt mezarları var.
  Ama Thanh Toan pazarında insanlık onurumuza, yüreklerimize çarpan tokat öylesine utandırıcı, sarsıcı, öylesine acı verici, öylesine beklenmedik ki, insanın ne bu mezarlar ne de günün geri kalanından söz etmeye yüreği elvermiyor, dili varmıyor.
?
Emin Sami Arısoy
6 Subat 2018 Salı
Hue – Thanh Toan
Orta Viet Nam

Hakkında admin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir